بابک خرمدین از شخصیت های نامدار ایران در سده های میانی است که در صدر جنبش خرمدینان با قیام از منطقه آذربایجان علیه خلافت عباسیان نام خود را در تاریخ جاویدان کرده است.

جنبش سرخ‌جامگان یا جنبش خرمدینان از جنبش‌های مهم اجتماعی مذهبی در ایران بود که پیش از ظهور اسلام و اواخر ساسانیان در سده های بی ثبات جابجایی قدرت بین پادشاهان ایران(ساسانیان) و اسلام(خلفای عباسی) با قیام مزدک آغاز شد و پس از اسلام نیز جاویدان شهرک در اواخر قرن دوم هجری قمری (۱۹۲–۲۰۱) آن را ادامه داد که بعدها بابک خرمدین رهبری آن را به‌دست گرفت و به اوج رسانید و بیش از ۲۲ سال در ناحیه آذربایجان و مناطق مرکزی ایران علیه خلفای عباسی جنگید و سرانجام توسط معتصم عباسی کشته شد.

یکی از کارگردانان مطرح تبریز در نشست خبری نمایش تئاتر جدید خود درحالی که بنظر سعی داشت با نام بابک خرمدین دوپینگ کند، موجبات دردسر عظیم شد!

وی در یک قیاس و تشبیه نامناسب بین امام رضا علیه السلام و بابک خرمدین و در حالیکه این بحث هیچ ارتباط موضوعی مستقیم و حتی غیرمستقیم با نمایش پیش روی خود(کوراوغلو) نداشت عملا سعی کرد با چاشنی جنجال سازی هم برای نمایش خود مخاطب سازی کند هم به زعم خود برای نمایشنامه در شرف مجوز بابک خرمدین بازار گرمی کند ولی «دوستی خاله خرسه آقای کارگردان برای بابک خرمدین» دردسرساز شد!

اما اگر وی می‌دانست این لهو کلام چنین دردسر عظیمی خواهد داشت قطعا احتیاط بیشتر می کرد چه اینکه با شناختی که از این کارگردان هست وی اصولا در وادی های هویت طلبی و امثالهم نیست و صرفاً دنبال ارتزاق هنری در این مسیر می باشد.

شناخت بنده از بابک خرمدین به دوران نوجوانی(چهار دهه پیش) و تماشای چندباره فیلم بابک خرمدین از تلویزیون باکو بر می گردد، آن زمانی که نه هیاهویی در این باره بود و نه دکانی به نام این قهرمان چنین راه افتاده بود و نه حتی امثال ایشان شناخت حداقلی از بابک خرمدین داشتند. از همان زمان بابک خرمدین برای من تجسم یک مبارز کاریزماتیک بود که مقابل حکام جور زمانه(خلفای عباسی) قیام کرده بود اما مکتب فکری و هویت دینی خرمدینان و بابک که بعد مرگ جاودان و ازدواج با همسر او، رهبریت این جنبش را به دست گرفت همواره برایم مقوله ای گنگ و هضم نشدنی بود و از همین رو همیشه بابک خرمدین را سوای مکتب فکری و دینی اش صرفاً به عنوان یک مبارز قهرمان آزادی خواه پذیرفته ام چه اینکه بابک بودن نام خود نیز بر آن افزوده بود.

اصولاً قهرمانان اینچنینی ادوار تاریخ در تمام کشورهای دنیا هیچ وقت اجازه رنگ دهی سیاسی و دینی داده نمیشود و آنها را صرفا یک کاراکتر اجتماعی محبوب برای هویت سازی شجاعت آمیز و کاریزماتیک نسل های بعدی، نگه می دارند یا حتی پردازش و برساخت میکنند. هرکول و اودیسه و آشیل و رستم و … از این دست اسطوره‌های برساخت شده تاریخی هستند که صرفا یک اسطوره ملی و قهرمان اجتماعی مانده اند نه یک قطب سیاسی یا دینی و امثالهم

در کنار بابک خرمدین؛ قاچاق نبی و کوراوغلو و ستارخان و شیخ محمد خیابانی و شهید باکری، دیگر قهرمانان پرشمار تاریخ پرافتخار آذربایجان هستند که همگی الگوهای اجتماعی و کاریزماتیک این خطه هستند و مصئون از قطبی گرایی های سیاسی

اما این اقدام آقای کارگردان موجب فعال شدن گسل های اعتقادی و یک تقابل مذهبی_قومیتی شد و در حالیکه حساسیت ها درباره بابک خرمدین فروکش کرده بود ولی دفاع بد و وهن آلود ایشان، دوباره باعث خارج شدن نام بابک خرمدین از مسیر یک قهرمان به ورطه یک هویت مجادله آمیز و مناقشه ای سیاسی و محتملا امنیتی شدن دوباره این مقوله خواهد بود.

و نکته مهم آخر این که، این امر، هویت های مستور را عیان کرد و خلأهای اعتقادی_گفتمانی را به رخ کشید و از این باب شاید گفت، عدو شود سبب خیر گر خدا خواهد!

بابک محمدزاده علمداری، مدیرمسئول اعتدال پرس