‍با این حال، تجربه توسعه در مناطق آزاد نشان می‌دهد که موقعیت جغرافیایی، هرچند یک مزیت بزرگ است، اما به تنهایی تضمین‌کننده پیشرفت نیست. آنچه یک منطقه را از سایر مناطق متمایز می‌کند، کیفیت مدیریت، قدرت تصمیم‌گیری، توانایی ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف و تبدیل ظرفیت‌های بالقوه به فرصت‌های اقتصادی است.

در سال‌های اخیر، بررسی روندهای مدیریتی در منطقه آزاد ارس نشان می‌دهد که نگاه حاکم بر مدیریت این منطقه بیش از گذشته به سمت توسعه زیرساخت‌ها، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، بهبود فضای سرمایه‌گذاری و افزایش تعامل با فعالان اقتصادی حرکت کرده است. در این میان، شیوه مدیریتی مقدم‌زاده نیز از منظر مدیریتی قابل تحلیل است. تأکید بر حضور میدانی در پروژه‌ها، پیگیری مستمر روند اجرای طرح‌ها، تلاش برای کاهش موانع اداری، ارتباط نزدیک با سرمایه‌گذاران و توجه به توسعه متوازن، از ویژگی‌هایی است که در این دوره بیش از گذشته مشاهده می‌شود. این مؤلفه‌ها، بیش از آنکه جنبه تبلیغاتی داشته باشند، بیانگر نوعی مدیریت اجرامحور هستند که در مناطق اقتصادی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای دارد.

از سوی دیگر، منطقه آزاد ارس به دلیل همجواری با سه کشور، این ظرفیت را دارد که به یکی از مهم‌ترین مراکز لجستیکی، تجاری و صادراتی ایران تبدیل شود. تحقق این هدف، مستلزم مدیریتی است که بتواند میان توسعه زیرساخت‌ها، جذب سرمایه، تولید و دیپلماسی اقتصادی پیوندی مؤثر ایجاد کند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر بیش از گذشته در دستور کار قرار گرفته است.

البته هر دوره مدیریتی باید بر اساس شاخص‌های واقعی همچون رشد سرمایه‌گذاری، افزایش تولید، توسعه صادرات، ایجاد اشتغال و رضایت فعالان اقتصادی مورد ارزیابی قرار گیرد. با این حال، آنچه امروز در ارس قابل مشاهده است، شکل‌گیری رویکردی است که توسعه را در قالب پروژه‌های زیرساختی، تسهیل سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بلندمدت دنبال می‌کند؛ رویکردی که در صورت استمرار، می‌تواند جایگاه منطقه آزاد ارس را در اقتصاد ملی و منطقه‌ای بیش از پیش تقویت کند.

در نهایت، آینده منطقه آزاد ارس بیش از آنکه به موقعیت جغرافیایی آن وابسته باشد، به کیفیت مدیریت و استمرار سیاست‌های توسعه‌محور وابسته است. هر اندازه این منطقه بتواند از ظرفیت‌های مرزی خود در کنار مدیریت کارآمد، ثبات در تصمیم‌گیری و مشارکت بخش خصوصی بهره بگیرد، به همان میزان می‌تواند به یکی از الگوهای موفق توسعه اقتصادی در ایران تبدیل شود.

✍️ به قلم: داود سرایی